Geen wapens op de maan of ergens anders in ons heelal.

Dat is wat meer dan 60 landen afspreken bij het ondertekenen van een internationale ‘wet voor het heelal’ op 27 januari 1967.

De afspraak is dat hemellichamen door landen alleen gebruikt mogen worden voor “vreedzame doeleinden”. Het heelal is immers van ons allemaal.

Of laat dit verdrag toch nog bepaalde wapens toe? En houdt het wel stand in de toekomst?

Spelregels in de ruimte

In 1969 zet de eerste mens een voet op de maan maar nog vóór dat moment had de wereld natuurlijk al nagedacht over de spelregels die daar moesten gelden. In 1967 werden ze vastgelegd in het ‘Outer Space Treaty’. Een verdrag dat is ondertekend door 60 landen. In januari 2008 waren dit er trouwens 99.

Er is een hoop verboden...

Als landen het heelal ontdekken dan mogen deze activiteiten alleen een 'vreedzaam doel' hebben. Dat betekent sowieso dat geen enkele staat zich de maan of een ander hemellichaam mag toe-eigenen maar ook dat er geen militaire testen mogen plaatsvinden en er bijvoorbeeld geen militaire installaties mogen worden geplaatst. Het belangrijkste van het verdrag: geen nucleaire wapens of andere massavernietigingswapens op de maan of ergens anders in het heelal. 

... máááár heel veel ook niet

Zijn we dan nu verzekerd dat de ruimte niet wordt bewapend in de toekomst? Was het maar zo. Het verdrag verbiedt namelijk niet het gebruik van 'conventionele wapens' in de ruimte. En dat zijn zo’n beetje alle wapens die niet nucleair, biologisch of in een andere vorm bedoeld zijn voor massavernietiging. Bijvoorbeeld een geweer, granaat, mijn, bom, clustermunitie of zelfs een raket. In 1979 is er tevergeefs een poging gedaan om alle wapens te verbieden in de ruimte, maar de landen kwamen hier niet uit en het voorstel ging de prullenbak in.

Helemaal nu het wapenarsenaal zich nóg verder ontwikkeld heeft, kun je je afvragen hoeveel het verdrag nog waard is. De wetgeving op het gebied van ons universum is zo onontgonnen als het universum zelf.

Een onzekere toekomst

Een factor die de discussie in de toekomst misschien nog wat verder gaat bemoeilijken, is natuurlijk de ontwikkeling van de commerciële ruimtevaart. Voorlopig geldt nog dat het heelal goed geconserveerd moet blijven 'en niet mag worden uitgebuit voor onze eigen behoeften'. Sowieso zorgen de hoge kosten van ruimtevaart nu nog voor een rem op een dergelijke ontwikkeling.

Maar hoe gaan wij om met het heelal als de benodigde techniek voor een zacht prijsje binnen handbereik komt? Want "het heelal is immers van ons allen" maar het zal niet de eerste keer zijn, dat met de komst van veel geld door de voordeur, er veel afspraken door de achterdeur verdwijnen...